Stoel en standaard met een verleden

Voor de afwis­sel­ing nu eens niet een stukje over boeken, maar over twee his­torische voor­w­er­pen die de omgang met boeken wel een stukje gemakke­lijker maken. Een ingri­jpende ren­o­vatie van de vloer in onze woonkamer vor­mde de aan­lei­d­ing om ook enige veran­derin­gen in het interieur aan te bren­gen. De nieuwe planken­vloer leek niet bepaald geschikt voor een mod­erne bureaus­toel met wielt­jes. De oploss­ing leek een­voudig: we nemen een stoel met poot­jes in plaats van met wielt­jes. De prak­tijk bleek weer­barstiger. Stoe­len zon­der wielt­jes lijken nog niet te zijn uit­gevon­den, althans in het mod­erne tijdgewricht. Rond 1900 was het echter omge­keerd. Maar bureaus­toe­len uit die tijd zijn zeldzaam en zeker ergonomisch ver­ant­wo­orde exem­plaren waarop een mod­ern mens ook nog met enig com­fort kan plaat­sne­men. Een zoek­tocht op het inter­net leverde weinig ‘hits’ op, maar een op Mark­t­plaats aange­bo­den exem­plaar in Den Haag leek toch in de buurt te komen van wat wij zochten. Op weg daar naar toe werd onze aan­dacht echter getrokken door een antiek– en stof­fer­ings­bedrijf, waar een bureaus­toel onze aan­dacht trok die wel zeer dicht in de buurt kwam van wat we zochten.

In het gesprek met de eigenaren werd ons duidelijk gemaakt dat het niet zomaar een

De Thonetstoel ca. 1900

De Thonet­stoel ca. 1900

stoel was, maar een echte Thonet. Bij het uit­spreken van de naam zweeg de han­de­laar een moment om ons als het ware de kans te geven de hand voor onze mond te slaan en kreten van ver­bi­js­ter­ing te slaken. Wij bleven even­wel even beweg­ingsloos en stil, want de naam Thonet zei ons niets. Ver­vol­gens kre­gen wij in geuren en kleuren uit­gelegd dat Michael Thonet (Bop­pard, 2 juli 1796 — Wenen, 3 maart 1871) een beroemde Duits-Oostenrijkse meube­lon­twer­per was geweest, die bek­end was gewor­den door de ont­dekking van een pro­cedé om beuken­hout te buigen en te krom­men, waarmee hij ver­vol­gens op indus­triële wijze stoe­len is gaan ver­vaardi­gen. Beroemd is hij gewor­den met zijn in 1859 ont­wor­pen Thonet­stoel nr. 14, die in menig café heeft ges­taan. Maar hij ontwierp ook ander­soor­tige houten meube­len, die tegen­wo­ordig voor veel geld wor­den gekocht door heuse verza­me­laars. Het exem­plaar waar wij ons oog op had­den laten vallen dateert van begin 20ste eeuw, waar­bij het hout is gecom­bi­neerd met een met­alen draaimech­a­nisme om de bureaus­toel in hoogte te ver­stellen. De houden rug­s­teun is ook op inge­nieuze wijze beves­tigd, waar­door het mogelijk is de rug­stand te wijzi­gen. De eigena­resse, die in de zaak zorg draagt voor de stof­fer­ing van de ger­estau­reerde meubels, gaf aan te hebben gekozen voor een wat donkere bek­led­ing die goed paste bij de tijd. Erg lang hebben wij na deze stortvloed van infor­matie – die gecom­bi­neerd werd met een allerre­delijk­ste vraag­prijs — niet hoeven te aarze­len en de stoel kon dan ook snel richt­ing Gouda wor­den getransporteerd.

In dezelfde zaak trof­fen wij nog een ander meubel­stuk aan waar­naar wij al geruime tijd op zoek waren: een boeken­stan­daard die sterk genoeg is om lood­zware Staten­bi­j­bels teDSC06758 dra­gen. Ook dit bleek een stuk te zijn met een lange his­to­rie. Vol­gens de eige­naar, die het gebruikte om stalen stof van zijn vrouw op uit te stallen, had een geïn­ter­esseerde klant met stel­ligheid beweerd dat de stan­daard oor­spronke­lijk een werk­tafel was geweest van een let­terzetter in een drukkerij. Dat zou zeer goed mogelijk zijn, zo dachten wij, want er hing een uitk­lap­plank met scharnieren aan vast, die een dergelijk gebruik plau­si­bel maakte. Nader onder­zoek wees echter uit dat het om een oude tekentafel ging, ongeveer even oud als de bureaus­toel, ver­vaardigd in de Verenigde Staten (Chicago). Een naam­plaatje op de zware gieti­jz­eren voet maakte verder duidelijk dat het een prod­uct was uit de beroemde fab­riek in teken­ma­te­ri­alen van Eugene Diet­z­gen. Deze in 1862 in Duit­s­land geboren zoon van een social­is­tis­che filosoof, werd aan­vanke­lijk voor opvoed­ing naar Tsaris­tisch Duit­s­land gebracht, maar een­maal op eigen benen koos hij voor immi­gratie naar Amerika. Daar DSC06757legde hij de grond­slag voor een bloeiend bedrijf, dat passers, lin­eaals en ook tekentafels pro­duceert tot op de dag van van­daag. In een cat­a­lo­gus uit 1906 werd de gevon­den ‘stan­daard’ al aange­bo­den voor de zachte prijs van $10. De afbeeld­ing bood tevens duidelijkheid over het merk­waardige hangende plankje. Oor­spronke­lijk werd dat namelijk omhoog gehouden door een lang­w­er­pig kistje, waarin teken­ma­te­ri­alen opge­bor­gen kon­den wor­den. Het ont­breken van het kistje vor­mde voor ons geen belem­mer­ing om ook die zware kleinood, met een inginieus draai­wiel voor het ver­stewllen van de hoogte, te kopen en in te laden. Nu waren het eens een keer niet boeken met een his­to­rie die het huis in wer­den gezeuld, maar twee inter­es­sante ander­soor­tige objecten met een boeiend verhaal.

Dit bericht is geplaatst in Nieuws. Bookmark de permalink.

Reacties zijn gesloten.