Tyranningen pasquil Gemaeckt inden name aller bloedgieriger Papisten, ende gestelt binnen der Stad Goude

[Inte­grale tekst pam­flet­ten en von­nis­sen, gebruikt voor artikel De Goudse Vri­jheid bedreigd; zie daar­voor onder publicaties]

 
Link­er­pag­ina

[Afbeeld­ing 1: twee ineenges­la­gen han­den met een bos pijlen]
[erboven:] Unio eenicheyt
[eron­der:] Hac nitimur Op dese rusten wy

 

[Afbeeld­ing 2: hand in het vuur, met op de mouw PSP]

 

[Afbeeld­ing 3: een zwaard]

[erboven:] Iehova God
[ernaast:] Ver­bum Dei ’t Word Gods
[eron­der:] Gladio oris sui Met t’swaert synes monts

Con­teret eos sal hy haer vernielen

 

[Abeeld­ing 4: zwaard met hoed erop]
[ernaast:] Lib­er­tas Vry­heyt
[eron­der:]  Hanc tue­mur Dese bescher­men wy

 

Rechter­pag­ina

[Afbeeld­ing 5: vuur]
[erboven:] T’vier der obstinaten

 

[Afbeeld­ing 6: galg met drie gehangenen]
[erboven: Gemee­nen Man]

 

[Afbeeld­ing 7: Rad met vier hoof­den]
[erboven:] Ket­teren Rat

 

 

[Link­er­pag­ina]

 

Antworde

Ghy Virga [Roede] onghenadich, moor­dadich, Bar­baris gebroedt onsoet,
Ghy bloed­hon­den ont­bon­den, Nu quid putatis [Wat meent ghy]
Dat u spell is gewon­nen door den bloe­drooden quad­ra­tus [Vier­can­ten] hoed?
Har­ing, har­ing eer dat hy int nett is, vos clama­tis, [Roept Ghy]
Welck’ ghy op te hangen, droogen ende op den rooster leggen sper­atis [hoept ghy]
Ba, ba, soo placht te preken Broer Cor­nelis die u Prelaet is,
Wiens raed is hangen, moor­den en diergeli­jcken
U Canns grond, uyt u Judas mond, ghy hier in doet bli­jcken.
Ghy soudt gerne tuschen die Catholi­jcke en Reformeerde sto­ken
Een grooter vier; om dat den viand om den hoeck compt kijcken;
Op dat een­dracht soude tuss­chen die borg­ers wer­den gebro­ken,
Ende t’partydich vier, welck lange heeft liggen smo­ken,
Wederom opgaen in dese Geu­nieerde Lan­den.
Op dat Lib­er­tas [de Vry­heyt], welck seer schoon staet ont­lo­ken,
Ons soude wor­den benomen door die vian­den,
Ende die pylen geto­gen uyt die ver­bon­den han­den,
Die Loy­ael sullen blyven, God, t’Vaderland en Staten;
Die niet en vreesen der Ligeurs seer listige ban­den:
Maer pro salute Patriae [voor de wel­vaert des Vader­lands] haer leven sullen laten.
Wy vertrouwen Ieho­vae [Gode], wiens swaert ons comt ter baten,
Qui gladio suo con­teret [Die door syn swaert haer sal vernie­len] u pasquillen en schimpich dreyge­menten
Ver­bum Dei [T’woort Gods] stellen wy tegen die bloedege Pla­caten.
Inquisi­tie ende alle rigeureuse man­da­menten.
Haereti­cis non est habenda fides [Den Ket­ters en is men geen trouwe schuldich] scyd con­cil­ium van Trenten,
Dit is gere­solveert inde Con­stan­sche Decreten.
Darom sult ghy ons sic­tam pacem [Geveyns­den pays] niet inprenten,
Nec spe, nec metu [Door hope noch vreese], over­midts wy sek­er­lick weten,
Papae & sacrae Inqui­si­tio­nis [Des Paus ende der heyliger Inquisi­tie] heymelicke secreten

Cum cae­teris

[Met de reste]

 

[rechter­pag­ina]

Tyran­nin­gen pasquil
Gemaeckt inden name aller bloedgieriger Papis­ten, ende gestelt bin­nen der Stad Goude

 

Virga [De roede] gebesicht jacte­mus [sullen wy wer­pen] int vier,
Wat facimus [maecken wy] langer met de Ket­ters hier?
Fal­lor [Worde ick bedro­gen?] t’is noch vroech, dan ten sal niet lange tyen,
Dat­men de Ket­ters mori [ster­ven] sal sien geschien.
Putatis vos [meent ghy] dieven dat Rex [den Con­inck] niet met recht sal van­gen?
Revera [Waer­lick] jae; naer zijn schapen Vide­mus [sien wy] hem ver­lan­gen.
T’viercante cruys sal die  vier­cante facere [doen] maken,
Om die geestelicke fures [dieven] daer aen te haken.
Fac­quod velis [Doet so ghy wilt], schut de cop, de Gue­sen sijn int net;
Sero nimis est [T’is te laet]: ons party [kruisje] etc. moeten int par­ket.
Vier­cante nos gere­mus [sullen wy dra­gen] ende onsen God sacr­eren,
Haereti­cos [Hereti­jcken] ver­ber­nen met recht Dyos [Gode] ter eeren.
Curre [Loopt] daer ghy neucht int hels Tar­tarisch land;
Da nobis [Gheeft ons] een ste, dat wil God den viercant.

 

M.L.O. Col­legie B.P.M.I.B.H.C.D.I.
Uyt lief­den syn­der Heylicheit
O.A.H.B.N.H.C.G.B.
Goes 1597. Breda
Doet so u dunckt

 

[afbeeld­ing 8: zeven hoof­den in een net]
[erboven:] 7. hoofden

 

Antwoorde/
Op de voor­gaende Pasquille ter Goude gheplect/
Daer de logen ges­traft wort: en den Auteur begect.

1.
Ghy Goude-vrydom-misbruyckers opruerige Autheurs/
Die u par­i­jdich ghe­moet niet wilt laten reformeren/
Onbeschaemt son­der mom-aensicht/ maeckt ghy veel rumeurs/
Obe­dierende Wet­ten / Mag­is­traten noch Heeren.
Soeckt (moetwillich) de gemeyne rust te per­tu­beren
Met Pasquillen, Schelt­wo­or­den / en ver­bo­den super­si­tie.
Dat Ioab niet en vermach/ wilt ghy met Achab beweeren/
Wt wiens borsten ghy ghe­soghen hebt al dees mal­i­tie.
Onder ‘tschijn vande Hey­loose Spaen­sche Inquisitie.

2.

T’uwer schande ver­haeldy van Gen­even en Londen/
Daer Serve­tus en andere souden zijn om-ghebracht/
Om haer Gheloove/ twelck valsch is/ en noyt bevon­den:
Maer wel om ’t Crijm haerder mis­daet tegen d’hooch-Overheyts macht/
Aen welcx Crijm ghy oock schuldich zijt / O ghy Viperen gheslacht/
Die Gal­gen en Raden/ stelt voor u Mag­is­traets deuren/
En met fameuse Libellen u Over­heyt veracht/
Drey­cht haer met open­baer gewelt noch eens te verscheuren/
Ick gheloof wel/ waer macht naer wil/ tzou haest ghebeuren.

3.
Nae Recht/ Stadts-Privilegien/ en oudt vermoghen/
Hebben de Mag­is­traten (tis waer) hier onlancx een ghebannen/
Niet om zijn Religie/ oft gheloof/ dats onbeschaemt ghelogen/
Noch int secreet onverhoort/ nae den aert der Tyrannen/
Maer openbaerlijck/ ter pre­sen­tie van vele mannen/
Soo Neutrale/ Ghereformeerde/ als Room­sche Catholijcken/
Die gehoort hebben zijn defen­cie ter Camer/ met open deuren gespannen/
Is dit noch eerloos int duys­ter gewan­delt? Doet dit eens bli­jcken:
Maer door u valsche ver­sierde logen/ moet de Waer­heyt wijcken.

4.
Tdelict is veel grooter als de straff’ oft Aemd//is/
Twelck desen Ger­rit Aertsz heeft bedreven.
Want Capiteyn Dorm­ers Ruyters/ so noch menich bekend//is/
Had­den hem eens ghe­van­gen int Jaer tachtich zeven/
In d’exercitie vande ver­bo­den Misse met zijn aencleven/
Daer hem de Mag­is­traet verloste/ die voor hem baden/
En in soodanighen Tumult per­i­cli­teer­den haer leven/
Op dat hem nie­mant aent lijf soud’ hin­deren oft schaden/
Voor­nae­mentlick een/ die ghy nu noemt ‘tBosch der ongenaden.

5.
Daer nae is ver­bo­den tot drie diveer­sche stonden/
Dat men gheen ver­gader­ing’ / open­baer noch secreet
Mocht houden/ om ‘sPaus beusel­inghen te verconden/
Op sekere boeten/ Ont­bo­den zijnde/ deedt
Ghy waenschijnlijck/ met de handt voor de borst den Eedt/
Dat ghy (al wast u leet) van sulcx soudt desisteren.
Dan tschi­jnt ghij Eer/ Eedt/ en beloft’ / stelt in vergheet/
End’ soeckt den vrede / in onvrede te verkeeren/
Sulcx nu opten Paeschdach wel bleeck t’uwer oneeren.

6.
Coemt nu alle ghy Room­sche Catholi­jcken met redens Oordeel/
Ver­claert in u gemoet/ of hier recht/ oft ghewelt is gheschiet/
U ghewisse/ sal moeten betuygen/ dat al te veel voordeel
Desen ondanck­baren (met al u par­tiale Papis­ten) ghe­niet.
Want soud’men al jam­mer bespeuren/ elendt en verdriet/
Dat som­mige wroegers (naer wen­sch) mochten sit­ten inden Raedt/
Twelck ghy nu/ een wel-begeert smeerich Officie/hiet/
Om dat­men u (als onweerdich) daer niet toe comen laet/
Door u ver­war­den gheest/ en opruerich hart obstinaet.

7.
Wat mach u toch mov­eren dese opruerighe Pasquillen
Te stroyen/ en aen de Kerck-deuren te plecken?
Meyndy wat te vorderen met dus­danighe grillen?
Oft soudt ghy gheern’ de Gemeynte tot oproer verwecken/
Quan­suys Allegorisch/ waer med’ ghy u cloeck­heyt wilt bewi­jsen
Ghy quelt u te vergheefs/ arme Room­sche gecken
Hatende verkeerdelijck/ tgene ghy met recht soudt pri­jsen
Loghenachtige faem-roovers / zijn voor Godt een afgrijsen

10849 Mis­sive van het Hof aan B. S. en R. van Nijmegen in antwo­ord op een niet aan­wezige. Kapitein Dormer of zijn lui­tenant moet den gevan­gen Engelschman laten halen
1596 decem­ber 1; 0124 Hof van Gelre en Zut­phen, nr. 836

SAHM, Oud-Rechterlijk Archief Gouda, inv.nr. 177: fol. 142v-143v

Ger­rit Aertssz.
Alzoo Heer Ger­rit Aertssz tanderen tyden van tEn­gelsche gar­nisoen alhyer in de exerci­tie van de pauselicke super­sti­tien bevon­den ende daerover gevan­gen synde by die van den Vroetschap met groot per­icule van haere gecom­mit­teerde ver­lost es geweest van tgevaer van tver­lies van leven daer hy in stont ende over zulcx wel behoort hadde voor //fol. 143r// zoo grooten wel­daet met alle gehoor­saemheyt danck­baer te zyn ende hem vandi­jen voor­taen te wachten, noch eenige con­ven­tic­ulen deur zyne super­sti­tien veroirza­ecken, zoo heeft hy dien nyet jegen­staende bekent onlancx in der nacht geweest te hebben ter plaetse alwaer om syne exerci­tie wille groote ver­gaderinge van volck was, al con­trarie de kuere ende tver­bodt van de vroetschap daer­van synde, mids­gaders tbevel hem daer nae meer­maels by de mag­is­traet gedaen doen op arbi­trale cor­rec­tie, twelck van soe quaden con­seg­men­tie es, dat tselve in desen dan­gereusen tydt tot con­ser­vatie van de gemeene ruste ende tran­quil­liteyt nyet gele­den off gedoocht en mach wor­den. Waeromme myn Heeren van de gerechte gehoort den eysch ende con­clusie van den officier dye d’voornoemde Heer Ger­rit Aertssz ban­nen uyt deser stede ende juris­dic­tie van dyen te ruy­men bin­nen vyer­en­twin­tich uyren son­der in den tydt van vyf­fen­twin­tich jaren eerst­comende weder daerinne te comen op pene van exem­plaer­lick aen de lyve off ander­sins gecor­rigeert te wor­den. Actum ende gepro­nunchieert ter camer den vi-en aprilis 1598. Present de vyer burg­ermrn ende der seven schepenen.

Heer Jan Franssz
Alsoe Heer Jan Franssz achter­vol­gende syn eygen con­fessie hem onlanxle­den in der nacht laten vin­den heeft gehadt ten huyse van Willem Thin off Dieuwer Hen­rixs genaemt de Trapges, aldaer hy exerceerde de pauselicke cer­e­monien ende mits­dyen causeerde een groote ver­gaderinge ende byeen­comp­ste van volck, al con­trarie de kuere ende tver­bodt van de vroetschap ende tbevel van de mag­is­traet hem daer nae meer­maels als ander pauselicke priesters gedaen doen op arbi­trale cor­rec­tie, twelck in dese dan­gereuse tyden van soedani­gen quade con­se­quen­tie is, dat tselve tot con­ser­vatie van de gemeene ruste ende tran­quil­liteyt nyet getol­ereert en mach wor­den. Soe ist dat myn Heeren van de gerechte, geho­ordt den aen­spraeck ende con­clusie van den officier dye d’voornoemde Heer Jan Franssz in per­soon te com­par­eren gedaen citeren hadde, ende daerte­gens des­selffs defen­sie, con­dem­neren den­sel­ven Heer Jan Franssz ten behouve van den officier te betalen een picu­niele amende van acht­en­veer­tich gulden, inter­dicerende hem nyetemin in geene con­ven­tic­ulen meer te laten vin­den, noch eenige te maecken ofte houden op pene van arbi­trale cor­rec­tie van ban­nisse­ment ofte //143v// ander­sins soe de gerechte nae exi­gen­tie van de saecke bevon­den sal te behooren. Actum voors.

Heer Aert Jop­pen
Alsoe Heer Aert Jop­pen in den voorleden Paes­nacht hem ver­vordert heeft gehadt tsy­nen huyse inne te laten veel ende ver­schey­den per­soo­nen van huys­luy­den ende ander, ende mits­dyen een groote ver­gaderinge te maecken ende te exerceren de Room­sche offte pauselicke super­sti­tien, al con­trarie tstatuyt ende ver­bodt van de vroetschap daerte­gens gedaen emaneren ende pub­liceren, mids­gaders tbevel van de mag­is­traet hem daer nae meer­maels op arbi­trale cor­rec­tie geinsin­ueert ende dat hy ten sel­ven tyde den officier die din­comp­ste van tvolck gesyen hadde, wel vers­madelicken voer de duer laten staen gehadt heeft, son­der hem inne te willen laten, nyet tegen­staende hoe hy tot ses oft sev­en­mael toe bele­effdelick anclopte, duer­dien den­sel­ven Heer Aert gewaer­schuijt was, dat den ticker, te weeten den officier, opt straet was. Twelck saecken syn van quade con­se­quen­tie dye in desen dan­gereusen tydt tot con­ser­vatie van de gemeene ruste ende tran­quil­liteyt nyet en behooren te wor­den gele­den. Soe ist dat myn Heeren van de gerechte hyerop geho­ordt den eysch ende con­clusie van den officier te betalen een pecu­niele amende van tses­tich gulden, inter­dicerende hem nyetemin geen con­ven­tic­ulen meer te maecken off te houden noch te comen off te blyven daer eenige con­ven­tic­ulen syn op pene van arbi­trale cor­rec­tie van ban­nisse­ment off ander­sins soe de gerechte nae exi­gen­tie van de saecke bevin­den sullen te behooren. Actum als vorenpts uts uyt­geson­dert Pieter Pietersz van Horen.

Fol. 139r
Fred­er­ick Ger­ritssz de Langhe
Geho­ordt by myn Heeren van de gerechte den eysch ende aen­spraecke by den Bail­liu ende Schout deser stede van der Goude als eyscher in cas van delict gedaen op ende tegens Fred­er­ick Ger­ritssz de Langhe, gedaechde in per­soon, pro­ponerende d’voorn. eyscher dat t’anderen tyden by de Burg­ermrn., Schep­e­nen , Raedt ende gemeene vroetschap gedaen emaneren ende pub­liceren tot seecker statuyt ende ordon­nan­cie waerby ver­bo­den wordt by yemandt geex­erceert ofte gepleecht te wor­den eenige pauselicke cer­e­monien, wesende oick tselve ver­bodt daer­nae tot twee ver­schey­den ston­den alle papen par­ti­c­ulier­lick geinsin­ueert, teneynde sy hen daer nae reg­uleren souden, opdat duer haere con­tra­ven­tie ende tophouden van secrete con­ven­tic­ulen geen com­motie soude ontstaen tot per­tur­batie van de gemeene ruste ende tran­quil­liteyt, maer dat desen gedaechde nyet tegen­staende dyen hem ver­vordert heeft gehadt twee per­so­nen in de kerck van de predick­stoel haer procla­ma­tien gehadt hebbende nae de pauselicke ofte room­sche usantie, te trouwen, nyet tegen­staende oick dat de man per­soon met lep­rose gecon­t­a­m­i­neert ofte besmet was, ende sulx nae alle con­sti­tu­tien van richte nyet en mochte te samen gevoucht wor­den, om alle vordere infec­tie te ver­hoe­den. Dat d’voorn. gedaechde hem insge­lyx ver­vordert hadde seecker man per­soon daer­toe te induc­eren ofte per­suaderen ten eynde hy hem mit syne huysvrou wesende tsamen over­langhe jaren by Schep­e­nen deser stede gesolem­niseert by een priester soude laten trouwen, off anders dat syn huysvrou in de misse nyet comen hoochtydt houden ofte in de catholy­cke ker­cke ont­fan­gen mochte wor­den, seggende daerby dat syluy­den by mal­can­deren in hoer­dom saten ende dat haer kinderen bas­taer­den waren. Ende alsoe dit saecken waren van quade con­siquen­tie, ten­derende nyet alleen tot velipendie van de overicheydt ende hare ordon­nantie ende statuyten con­clud­erende daerom d’voorn. eyscher by d’voors. rede­nen ende middelen

Dit bericht is geplaatst in Bronnen. Bookmark de permalink.

Reacties zijn gesloten.