Paul H.A.M. Abels

Proef­schrift over vluchtelin­genge­meen­ten van Goch en Gennep

Jan G.J. van Booma, bestu­urslid van de Verenig­ing voor Ned­er­landse Kerkgeschiede­nis, is op 1 juli jongs­tle­den gepro­moveerd tot doc­tor aan de Fac­ul­teit der Godgeleerd­heid van de Vrije Uni­ver­siteit te Ams­ter­dam. De titel van het proef­schrift van de 73-jarige pro­moven­dus luidt: Com­mu­nio clandestina.Archivalien der Kon­sis­to­rien der heim­lichen nieder­ländis­chen reformierten Flüchtlings­ge­mein­den in Goch und Gen­nep im Her­zog­tum Kleve 1570– c. 1610. Zijn pro­mo­toren waren  prof. dr. W. Janse en prof. dr. C.P.M. Burger. Als oppo­nen­ten traden op: prof.dr. Daniella Muller, dr. P.H.A.M. Abels, dr. Ger­rit Jan Beuker (Laar, Dld.) en mevr. dr. M.G.K. van Veen.

(meer lezen…)

In de afgelopen tijd kon de col­lec­tie werken van de Vlaamse leken­polemist Arnoudt van Geluwe (ca. 1604-ca.1676) wor­den uit­ge­breid met een aan­tal nieuwe geschriften. In totaal telt de verza­mel­ing thans vijf­tien titels. Daaron­der is ook zijn bek­ende relaas over zijn achttien-jarige reis door Hol­land, waar hij woonachtig was in Delft en als lak­en­wever zijn brood ver­di­ende. Later keerde hij terug naar Vlaan­deren, waar hij de gere­formeerde kerk ging bestri­j­den in tal­rijke geschriften. Hij ful­m­i­neerde onder meer tegen de Staten­ver­tal­ing, de marte­laars­boeken en de Hei­del­bergse Cat­e­chis­mus. Ook zocht hij de con­frontatie met predikan­ten tij­dens open­bare dis­puten. Bij dat alles bedi­ende hij zich nadrukke­lijk van het etiket van de onges­tudeerde leek, door zichzelf bij voorkeur aan te duiden als de Vlaamse Boer.

Ter gele­gen­heid van de ver­schi­jn­ing van het proef­schrift van Liebeth Geudeke over de clas­sis Edam werd op zater­dag 19 juni 2010 een mini-symposium gehouden over de vroege refor­matiegeschiede­nis in deze Noord-Hollandse regio. De bijeenkomst werd geor­gan­iseerd door de Verenig­ing voor Ned­er­landse Kerkgeschiede­nis, in samen­werk­ing met de Verenig­ing Oud-Edam en gehouden in de Lutherse kerk van Edam. Dr. Liebeth Geudeke sprak tij­dens deze bijeenkomst over de kerke­lijke ontwik­kelin­gen in dit gebied, onder de titel “Gelovi­gen op drift. Religieuze veran­derin­gen in de 16de en 17de eeuw in Water­land en de Zee­vang” . In een tweede lez­ing ging dr. Paul H.A.M. Abels in op prob­leem­predikan­ten in de clas­sis Edam en daar­buiten in deze periode,onder de titel “Voor­gangers op drift”. Dr. Wim de Wolf is de laat­ste spreker. Hij ging in op de omvorm­ing van de katholieke Sint-Nicolaaskerk van Edam in de protes­tantse Grote Kerk. Aanslui­tend werd het boek van dr. Geudeke aange­bo­den aan de pre­ses van de clas­sis Edam.

De lez­ing van Paul Abels is na te lezen onder de rubriek ’ Lezingen’ .

Aan het eind van zijn lez­ing van 28 april 2010 voor het Eras­mus Genootschap over de beteke­nis van Desiderius Eras­mus en Dirck Volk­ert­szoon Coorn­hert voor het poli­tieke en geestelijke kli­maat in Gouda, onthulde Paul Abels het ontwerp voor een nieuw stand­beeld op de Markt van Gouda, pal tegen­over de trap­pen van het mid­deleeuwse stad­huis (zie foto; ontwerp Stijn Dekker). Abels is van mening dat niet Eras­mus, maar Coorn­hert deze eer toekomt wegens zijn niet afla­tende strijd voor de vri­jheid van geweten (Vri­jheid van Con­sciën­tie). Het waren met name dankzij de ideeën van deze human­ist, die aan de basis lagen van de ontwik­kel­ing van Gouda tot kraamkamer van de vri­jzin­nigheid in de Ned­er­lan­den in de jaren 1520–1618. De aan­wezige leden van het Eras­mus Genootschap kon­den de plaagstoot met het stand­beeld wel waarderen, al bli­jven zij de illusie koesteren dat zij de grote Eras­mus ooit nog eens figu­urlijk van zijn Rot­ter­damse sokkel kun­nen trekken om hem naar Gouda te ontvoeren.

De lez­ing van Abels, getiteld Eras­mus en Coorn­hert als kraam­vaders van de Goudse vri­jzin­nigheid is op deze site te lezen.

Marieke A.W.L.M. Abels

‘Tussen sloer en heilige’. Beeld en zelf­beeld van Goudse en Haar­lemse klop­pen in de 17de eeuw

Op 27 augus­tus 2009 studeerde Marieke Abels af aan de Uni­ver­siteit van Ams­ter­dam. Op deze dag verdedigde zij de scrip­tie: ‘Tussen sloer en heilige’Beeld en Zelf­beeld van Haar­lemse en Goudse klop­pen in de zeven­tiende eeuw. Het onder­zoek werd gedaan in het kader van de inter­dis­ci­plinaire Mas­ter Gouden Eeuw en werpt zowel een his­torische als kun­sthis­torische blik op het zeventiende-eeuwse klop­pen­leven in Haar­lem en Gouda. De exa­m­en­com­missie die het onder­zoek beo­ordeelde stond onder lei­d­ing van dr. Paul Knevel. De langverwachte uit­gave van deze scrip­tie in boekvorm is nu een feit. Het is een uit­gave in eigen beheer, met een full­colour omslag en fraai vor­mgegeven door Stijn Dekker. De prijs is slechts €20 (exclusief verzend­kosten). Gelet op de kleine oplage is het zaak tijdig een exem­plaar te bestellen. Dat kan via de web­site www.mariekeabels.nl

(meer lezen…)

Ter­wijl de sneeuw ges­taag neer­daalde op het Twentse land­schap rond Almelo, over­leed daar op 31 jan­u­ari 2010 in een ver­zorg­ing­shuis Mar­i­nus Bolscher op de geze­gende leeftijd van 80 jaar. Jaren­lang was hij als chef werk­plaats van de Gemeen­tere­inig­ing ver­ant­wo­ordelijk geweest voor het strooien van gladde wegen en het repar­eren van de strooiauto’s. Op de dag van zijn over­li­j­den was het zout op en bleven de Almelose wegen glad. Een passender afscheid was niet denkbaar geweest.  Zes vrouwen — dochters, schoon­dochter en klein­dochters — droe­gen de kist met het stof­fe­lijk over­schot op 4 feb­ru­ari de Sint-Georgiuskerk bin­nen, waar met een klassiek gezon­gen Lati­jnse mis afscheid werd genomen van Mar­i­nus. Zo zou deze rooms-katholiek in hart en nieren het liefst zijn aardse bestaan hebben willen afs­luiten en zo gebeurde het ook.

(meer lezen…)

In de afgelopen maan­den  kon­den diverse nieuwe aan­win­sten in de col­lec­tie oude drukken wor­den opgenomen, zoals twee zeer bij­zon­dere werken van de Vlaamse leken­polemist Arnoudt van Geluwe, een in Gouda in 1613 door Jasper Tour­nay gedrukt boekje van Sebas­ti­aan Castel­lio, een vlam­mend Goudse pam­flet uit 1783, een red­er­ijk­ers­bun­del uit 1607  (Const-thoonende iuweel), een  Ned­er­landse ver­tal­ing van De Civ­i­tate Dei (De Stadt Godts) van Augusti­nus door de Maass­luise predikant Johannes Fena­col­ius uit 1660, een Keur­bi­j­bel uit 1716, een Flav­ius Jose­phus uit 1607, een groot aan­tal zeventiende-eeuwse pam­flet­ten (waaron­der een over een “Rasenden Twentsche duyvel”, een door Ram­mazeyn in Gouda gedrukte ordon­nantie,  een ordon­nantie voor Utrechtse schoolmeesters uit 1681) en een bij­zon­dere kerkgeschiede­nis van de Ned­er­lan­den van Roswydius uit 1623.

Wie een poging wil doen iets meer te begri­jpen van de denk– en leefw­ereld van ‘zware’  gere­formeer­den kon al terecht bij Knie­len op een bed violen van Jan Siebe­link. Deze schri­jver van for­maat heeft onlangs zijn vrouwelijke pen­dant gekre­gen in Franca Treur, die met haar debuut-roman Een dorsvloer vol con­fetti een inte­ger portret schetst van het gere­formeerde plat­te­landsm­i­lieu in Zee­land in de jaren zes­tig en zeventig. Zij doet dit door de ogen van de 12-jarige Katelijne, het enige meisje en de mid­del­ste in een gezin met zes jongens.

(meer lezen…)

In de zeventiende-eeuw, toen de medis­che weten­schap nog in de kinder­schoe­nen stond, werd zeer vertrouwd op de geneeskrachtige werk­ing van aller­hande planten en kruiden. Van­daar dat boeken waarin de werk­ing van deze kruiden wer­den beschreven een grote pop­u­lar­iteit genoten. Het meest bek­end is het al aan het eind van de zestiende eeuw ver­sch­enen kruiden­boek van de Zuid-Nederlanders  Romber­tus Dodon­aeus. Een eeuw later ver­scheen in de Noordelijke Ned­er­lan­den het Herbar­ius of Kruydt-Boeck van de arts Peterus Nylandt, dat drie drukken beleefde. Nylandt geeft een uit­ge­breid overzicht van de flora in de Ned­er­lan­den en plukte uit oud­ere kruiden­boeken tal van wed­er­waardighe­den over de geneeskundige werk­ing ervan. Het boek is ver­luchtigd met hon­der­den tekenin­gen van de kruiden en planten.

(meer lezen…)

Ook Gouda hoeft het niet langer te stellen zon­der een eigen canon. Op ini­ti­atief van het His­torisch Plat­form Gouda en onder redac­tie van Mar­i­anne van der Veer heeeft een groot aan­tal deskundi­gen op het vlak van de Goudse his­to­rie een selec­tie gemaakt van per­so­nen, gebeurtenis­sen en gebouwen die bepal­end zijn geweest voor de Goudse identiteit.

(meer lezen…)